Elke antiquaar op aarde beschrijft boeken in grote lijnen op dezelfde manier. Eerst de auteur, dan de titel vanaf de titelpagina, publicatiegegevens, fysieke beschrijving, band en conditie. De taal verandert. De woordenschat verandert. De subtiele conventies voor formaatnotatie, bandterminologie en conditiegraden verschuiven van land tot land. Maar het skelet is hetzelfde, omdat het voortkomt uit eeuwen handelspraktijk, gecodificeerd door ILAB en zijn nationale verenigingen.
Shelvd genereert handelscatalogusbeschrijvingen in dertien talen, telkens volgens de conventies van de relevante nationale beroepsvereniging. Dit artikel legt uit wat die conventies zijn en waarom hetzelfde boek er anders uitziet wanneer een dealer in Londen, Parijs of Stockholm het beschrijft.
Trade Mode vs. ISBD Mode
Shelvd heeft twee modi voor catalogusbeschrijvingen. Het verschil begrijpen is de sleutel tot goed gebruik.
Trade mode is hoe dealers boeken beschrijven om ze te verkopen. De auteur staat vooraan (achternaam in kapitalen), grote onderdelen worden met punten gescheiden, band en conditie krijgen een prominente plek, en de taal is die van de handel. Een SLAM-dealer in Lyon en een ABAA-dealer in New York gebruiken andere woorden, maar dezelfde structuur.
ISBD mode is hoe bibliotheken boeken beschrijven om ze te catalogiseren. De titel staat vooraan, gebieden worden gescheiden met . — (punt-spatie-em dash-spatie), band en conditie verdwijnen in het notitiegebied, en de interpunctiegrammatica is door IFLA tot op de laatste puntkomma voorgeschreven. Zie De ISBD-entry voor de volledige gids.
De kernverschillen:
| Element | Trade | ISBD |
|---|---|---|
| Auteurpositie | EERST (geïnverteerd, kapitalen) | Na de titel, in de verantwoordelijkheidsvermelding |
| Sectiescheiding | Punt (. ) |
Punt-spatie-em dash-spatie (. — ) |
| Band | Prominent, in de lopende beschrijving | In het notitiegebied |
| Conditie | Prominent, in de lopende beschrijving | In het notitiegebied |
| Formaat | Voor de afmetingen | Na de afmetingen (of weggelaten) |
Trade mode schrijft naar catalog_entry. ISBD mode schrijft naar catalog_entry_isbd. Beide worden apart opgeslagen en beide verschijnen op PDF-catalogusfiches.
De 13 talen en hun verenigingen
| Vlag | Taal | Beroepsvereniging | Institutionele standaard |
|---|---|---|---|
| 🇬🇧 | English | ABA (UK) / ABAA (US) | AACR2 → RDA / DCRM(B) |
| 🇫🇷 | Français | SLAM | AFNOR Z44-074 → RDA |
| 🇩🇪 | Deutsch | VDA | RAK-WB → RDA |
| 🇳🇱 | Nederlands | NVvA | ISBD/NL → RDA |
| 🇪🇸 | Español | AILA | Reglas de Catalogación → RDA |
| 🇵🇹 | Português | ALAFARQ | ISBD/PT → RDA |
| 🇮🇹 | Italiano | ALAI | RICA → REICAT → RDA |
| 🇸🇪 | Svenska | SVAF | KRS → RDA |
| 🇩🇰 | Dansk | ABF | Katalogiseringsregler → RDA |
| 🇳🇴 | Norsk | NABF | Katalogiseringsregler → RDA |
| 🇧🇪 | Belgique (FR) | CLAM/BBA | Volgt Frankrijk |
| 🇧🇪 | België (NL) | CLAM/BBA | Volgt Nederland |
| 🏛️ | Latina | — | Traditionele incunabelconventie |
De Belgische opties volgen respectievelijk Frankrijk of Nederland, met kleine woordenschatvoorkeuren. De Latijnse optie bestaat voor incunabelen en vroege drukken, waar de grote bibliografieën (GW, Hain, BMC, Goff) traditioneel in het Latijn schrijven.
Universele handelsstructuur
Elke handelsbeschrijving, in elke taal, volgt hetzelfde skelet:
AUTEUR. Titel. Plaats, Uitgever, Datum. Formaat, paginering. Band. Conditie. Notities.
De details - hoe "8vo" heet, hoe bandmaterialen worden benoemd, wat "Very Good" wordt in een andere taal - verschillen per taal en traditie.
Conventies per land
🇬🇧🇺🇸 English — ABA / ABAA
De basislijn voor de Engelstalige antiquarische wereld. Auteur in KAPITALEN. Formaat in bibliografische termen (8vo, 4to, folio). Paginering met pp. Conditie volgt de ABAA-schaal (As New tot Poor). Stofomslag wordt apart vermeld.
DICKENS, Charles. A Tale of Two Cities. London, Chapman and Hall, 1859. 8vo. viii, 254 pp. Original red cloth, gilt spine. Dust jacket. First edition, first issue. Spine slightly faded, light foxing to prelims. A very good copy in the scarce dust jacket. Provenance: Bookplate of Sir John Smith.
De Amerikaanse ABAA-praktijk is vrijwel gelijk aan de Britse ABA-praktijk, met kleine voorkeuren: "dust jacket" eerder dan "dust wrapper", en vaak wat uitgebreidere notities over issue/state points.
🇫🇷 Français — SLAM
Franse formaatnotatie gebruikt het voorvoegsel in-: in-folio, in-4, in-8, in-12, in-16. Bij meerdelige werken komt het aantal delen voor het formaat: 3 vol. in-8. De bandwoordenschat is rijk en precies: dos à nerfs (verhoogde ribben), couvertures conservées (omslagen behouden), reliure de l'époque (band uit de tijd). Conditie is État, met graden van Parfait état tot Médiocre.
HUGO, Victor. Les Misérables. Paris, Pagnerre, 1862. 10 vol. in-8. Demi-maroquin rouge à coins, dos à nerfs orné de caissons dorés, tête dorée, couvertures et dos conservés (reliure de l'époque). Édition originale. Quelques rousseurs éparses, petite restauration au dos du tome III. Très bel exemplaire.
Het woord rousseurs (foxing/roestvlekjes) duikt in Franse beschrijvingen ongeveer zo vaak op als "some wear" in Engelse: voortdurend.
🇩🇪 Deutsch — VDA
Duits gebruikt S. voor pagina's (Seiten), Bl. voor bladen (Blatt), Bd. voor delen (Bände), Taf. voor platen (Tafeln). Bandtermen zijn samenstellingen: Halblederband (halfleer), Originalbroschur (originele omslag), Schutzumschlag (stofomslag), Rückenvergoldung (rugvergulding). Conditie is Zustand: Sehr gut (Very Good), Gut (Good), Befriedigend (Fair). Veel voorkomende defecttermen: stockfleckig (foxing), gebräunt (gebruind), berieben (gewreven).
GOETHE, Johann Wolfgang von. Faust. Der Tragödie erster Theil. Leipzig, Georg Joachim Göschen, 1790. 8vo. 168 S. Halblederband der Zeit mit Rückenschild und Rückenvergoldung. Erste Ausgabe in Buchform. Leicht gebräunt, vereinzelt stockfleckig, insgesamt ein sehr gutes Exemplar.
Duitse dealers verwijzen voor vroege Duitse drukken naar VD16, VD17 en VD18: de nationale bibliografische databases.
🇳🇱 Nederlands — NVvA
Nederlands gebruikt p. voor pagina's, bl. voor bladen, dl. voor delen en pl. voor platen. Band: Ingenaaid of Gebrocheerd (omslag), Half leer, Linnen band, Stofomslag. Conditie: Conditie — Uitstekend (Fine), Zeer goed (Very Good), Goed (Good), Redelijk (Fair).
MULTATULI. Max Havelaar, of De koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij. Amsterdam, J. de Ruyter, 1860. 8vo. [iv], 358, [2] p. Originele uitgeversbanden. Eerste druk. Lichte vochtvlekken in de marge, verder een goed exemplaar.
Eerste druk betekent first edition. Eerste uitgave kan hetzelfde betekenen. Nederlandse dealers gebruiken beide.
🇪🇸 Español — AILA
Spaans gebruikt p. voor pagina's, h. voor bladen (hojas), vol. voor delen en láms. voor platen (láminas). Formaatnotatie gebruikt het gradensymbool: 4º, 8º, 12º. Band: Rústica (omslag), Pergamino (perkament), Tela (linnen), Sobrecubierta (stofomslag). Conditie: Estado — Perfecto (Fine), Muy bueno (Very Good), Bueno (Good), Aceptable (Fair). Bijna elke Spaanse dealer verwijst naar Palau, de monumentale Spaanse bibliografie.
CERVANTES SAAVEDRA, Miguel de. El ingenioso hidalgo Don Quixote de la Mancha. Madrid, Juan de la Cuesta, 1605. 4to. [viii], 316, [2] ff. Pergamino de la época con título manuscrito en el lomo. Primera edición. Bibliografía: Palau 51543.
🇵🇹 Português — ALAFARQ
Zeer vergelijkbaar met Spaans. Paginering: p. (páginas), ff. (fólios), vol., ests. (estampas = platen). Band: Brochura (omslag), Pergaminho (perkament), Tela (linnen), Sobrecapa (stofomslag). Conditie: Estado — Óptimo (Fine), Muito bom (Very Good), Bom (Good), Regular (Fair). De Anselmo-bibliografie is voor Portugese boeken wat Palau is voor Spaanse.
CAMÕES, Luís de. Os Lusíadas. Lisboa, António Gonçalves, 1572. 4to. [iv], 183 ff. Encadernação inteira em pele da época. Primeira edição. Bibliografia: Anselmo 744.
🇮🇹 Italiano — ALAI
Italiaans gebruikt pp. voor pagina's, cc. voor bladen (carte), vol. voor delen en tavv. voor platen (tavole). Formaatnotatie gebruikt zowel Engelse vormen als het Franse in--voorvoegsel: in-8°, in-4to. Band: Brossura (omslag), Pergamena (perkament), Tela (linnen), Sovraccoperta (stofomslag), Legatura coeva (contemporaine band). Conditie: Condizioni — Ottimo (Fine), Molto buono (Very Good), Buono (Good), Discreto (Fair). Fioriture is het Italiaanse woord voor foxing en staat in bijna elke beschrijving van een boek dat vóór 1900 is gedrukt.
DANTE ALIGHIERI. La Divina Commedia. Venezia, Aldus Manutius, 1502. 8vo. 232 cc. Legatura coeva in pergamena rigida con titolo manoscritto al dorso. Prima edizione aldina. Lievi fioriture sparse.
Italiaanse dealers verwijzen naar EDIT16, ICCU en SBN: de Italiaanse bibliografische databases.
🇸🇪 Svenska — SVAF
Zweeds gebruikt s. voor pagina's (sidor), bl. voor bladen (blad), bd. voor delen (band), pl. voor platen (plancher). Band: Häftad (omslag), Halvfranskt band (half marokijn), Klotband (linnen), Skyddsomslag (stofomslag). Conditie: Skick — Fint (Fine), Mycket gott (Very Good), Gott (Good), Acceptabelt (Fair).
STRINDBERG, August. Röda rummet. Stockholm, Jos. Seligmann, 1879. 8vo. [iv], 374, [2] s. Halvfranskt band med guldpräglad rygg. Första upplagan. Något foxing, i övrigt ett gott exemplar.
Första upplagan betekent eerste druk. Zelfs in het Zweeds blijft "foxing" soms Engels.
🇩🇰 Dansk — ABF
Zeer vergelijkbaar met Zweeds; de talen liggen dicht bij elkaar. Paginering: s. (sider), bl. (blade), bd. (bind), pl. (plancher). Band: Hæftet (omslag), Halvlæderbind (halfleer), Smudsomslag (stofomslag). Conditie: Tilstand — Fint (Fine), Meget godt (Very Good), Godt (Good), Acceptabelt (Fair).
KIERKEGAARD, Søren. Enten – Eller. København, C. A. Reitzel, 1843. 8vo. 2 bd. (xii, 454; viii, 368 s.). Originale halvlæderbind. Første udgave. Lidt foxing, ellers et godt eksemplar.
🇳🇴 Norsk — NABF
Bijna identiek aan Deens. Band: Heftet (omslag), Halvskinnbind (halfleer), Smussomslag (stofomslag). Conditie: Tilstand. Editie: Første utgave (tegenover Deens Første udgave).
IBSEN, Henrik. Et dukkehjem. København, Gyldendalske Boghandels Forlag, 1879. 8vo. 136 s. Originalt forlagsbind. Første utgave. Noe foxing, ellers et godt eksemplar.
Ja, Ibsens A Doll's House verscheen in Kopenhagen. Noorse literatuur en Deense uitgeverij hebben een ingewikkelde relatie.
🇧🇪 Belgique / België — CLAM/BBA
Belgische beschrijvingen volgen de conventies van Frankrijk (voor be-fr) of Nederland (voor be-nl). CLAM/BBA legt geen eigen formaat op bovenop ILAB-ethiek. Kleine woordenschatvoorkeuren: Belgisch-Nederlandse dealers gebruiken vaak graag Stofomslag voor dust jacket en verwijzen soms naar Belgische institutionele catalogi, zoals KBR, de Koninklijke Bibliotheek van België.
🏛️ Latina — Traditional Convention
Voor incunabelen en vroege drukken is Latijn de wetenschappelijke lingua franca. Plaatsnamen verschijnen in het Latijn (Venetiis, Parisiis, Moguntiae, Lugduni Batavorum). Alles wordt afgekort. De grote bibliografieën - GW, Hain, BMC, Goff, ISTC, Polain, Proctor - worden met hun standaardafkortingen aangehaald.
CICERO, Marcus Tullius. De officiis. Moguntiae [Mainz], Johannes Fust et Petrus Schoeffer, 1465. Fol. [88] ff. Lit. goth. Typ. 2:114G. Rub. Lig. saec. XV in corio supra asseres. Exemplar pulchrum, paucis maculis. Prov.: Inscriptio saec. XVI in f. 1r. GW 6921; HC 5238*; BMC I, 22; Goff C-571.
Als je een boek catalogiseert dat vóór 1501 is gedrukt, is dit de modus waar je naar grijpt.
Conditiebeoordeling in meerdere talen
De ABAA-schaal is de internationale basis. Zo geven de verschillende talen dezelfde graden weer:
| English | French | German | Dutch | Spanish | Portuguese | Italian | Swedish | Danish | Norwegian |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| As New | Comme neuf | Wie neu | Als nieuw | Como nuevo | Como novo | Come nuovo | Som ny | Som ny | Som ny |
| Fine | Parfait état | Sehr gut | Uitstekend | Perfecto | Óptimo | Ottimo | Fint | Fint | Fint |
| Very Good | Très bon | Sehr gut erhalten | Zeer goed | Muy bueno | Muito bom | Molto buono | Mycket gott | Meget godt | Meget godt |
| Good | Bon | Gut | Goed | Bueno | Bom | Buono | Gott | Godt | Godt |
| Fair | État correct | Befriedigend | Redelijk | Aceptable | Regular | Discreto | Acceptabelt | Acceptabelt | Akseptabelt |
| Poor | Médiocre | Mangelhaft | Matig | Deficiente | Mau | Mediocre | Dåligt | Dårligt | Dårlig |
Shelvd vertaalt de conditiegraad automatisch bij het genereren van een handelsbeschrijving. "Fine" in het Engels wordt "Parfait état" in het Frans en "Sehr gut" in het Duits. De conditienotities blijven zoals jij ze schreef: Shelvd vertaalt geen lopende proza, alleen labels en graden.
Bandwoordenschat: hetzelfde object, andere woorden
Een van de opvallendste verschillen tussen landen is hoe ze banden benoemen. Dezelfde halfleren band:
| Language | Term |
|---|---|
| English | Half leather |
| French | Demi-cuir |
| German | Halbleder |
| Dutch | Half leer |
| Spanish | Media piel |
| Portuguese | Meia encadernação |
| Italian | Mezza pelle |
| Swedish | Halvskinnband |
| Latin | — (described in prose) |
Shelvd vertaalt alle 49 omslag- en bandtypes naar alle dertien talen. Kies je "half_leather_paper" als cover type en genereer je een Franse handelsbeschrijving, dan verschijnt "Demi-cuir". In het Duits: "Halbleder". In het Zweeds: "Halvskinnband". Jij kiest het type één keer; de taal doet de rest.
Formaatnotatie: in-8 vs. 8vo vs. 8°
De meeste landen gebruiken dezelfde uit het Latijn afkomstige formaatafkortingen (8vo, 4to, Fol.), maar Frans en Italiaans geven er hun eigen draai aan:
| Country | Notation | Example |
|---|---|---|
| English, German, Dutch, Scandinavian | 8vo, 4to, Fol. | 8vo. xvi, 448 pp. |
| French | in-8, in-4, in-folio | 3 vol. in-8. |
| Italian | in-8° or 8vo | in-8°. 232 cc. |
| Spanish | 8º, 4º, fol. | 4º. [viii], 316 h. |
In Franse handelsbeschrijvingen komt bij meerdelige werken het aantal delen vóór het formaat: 10 vol. in-8. Dat is specifiek Frans en verwart iedereen die het voor het eerst leest.
Een Trade Entry genereren in Shelvd
- Open een boek en klik op Edit
- Klik in de sectie Catalog Entry op de knop Trade (links)
- De taalmodal toont dertien opties met vlaggen en verenigingsnamen
- Klik op je taal
- De beschrijving wordt gegenereerd uit alle ingevulde velden - titel, bijdragers, editie, fysieke beschrijving, band, conditie, herkomst, bibliografie, identifiers - en opgemaakt volgens de conventies van dat land
- Controleer, bewerk indien nodig, sla op
Hoe rijker je data, hoe beter de beschrijving. Een boek met alleen titel en auteur levert een dunne beschrijving op. Een volledig gecatalogiseerd boek met conditienotities, herkomst en bibliografische referenties levert iets op dat je rechtstreeks in een professionele dealercatalogus kunt plakken.
Zie ook: De ISBD-entry · Catalogiseren voor dealers · Conditiebeoordeling · 49 manieren om een boek aan te kleden
📖 Verwant op de blog: Book Fair Survival Guide